12. tarix boyu birbirinə zid olmuş anlayışlardır. bunun sadə bir misalı olaraq avropada sehirbaz damğası vurularaq qətl edilən vəya diri diri yandırılan elm adamlarını göstərmək olar.
bunların səbəbi isə din sadəcə bir fəlsəfə üzərinə qurulu olsa belə səbəbini izah edə bilmədiyi hadisələri hər hansı bir yaradıcı qüvvəyə bağlamasıdır. elm inkişaf edib bu hadisələrin səbəbini açıqladıqda isə din əlində olan manipulativ qüvvəni istifadə edərək elmin qabağını alıb həmişə.
amma günümüzdə din artıq özünü elmə sırımağa çalışır. elmin uzun illər boyu tədqiq etdiyi və sonunda cavab tapdığı şeylərə qarşı dedikləri şey isə biz bunları 1400 il əvvəl bilirdik kimi gülünc şeylər olur. bilirdizsə siz gedərdiz də kosmosa vəya siz ölçərdiz də dünyanın həqiqi yaşını.
abdülaziz bayındır kimi sözdə professor amma həqiqətdə isə din sisteminin şüursuz işləyən bir hissəsi olan ilahiyyatçılar artıq iddia edirlər ki din olmasa elm inkişaf edə bilməz. əslində isə din olmasaydı elm indiki mövqesindən çox çox iləridə olardı.